Jan Veldman blogt

'Luiheid,' zei ik, 'is de grootste misdaad tegen de menselijke natuur.' 'Daar moet ik even over nadenken,' zei een van mijn gesprekspartners, Geert en Ingrid, twee mensen die in de wittebroodsweken van hun verkering zaten en alles mooi en goed vonden. We zaten in een café na een vergadering over het een en ander. Het was Ingrid, die het zei. 'Als we als soort lui waren geweest,' vervolgde ik, 'hadden we geen druiven geperst om wijn te maken, hadden we geen stenen gebakken om dit café te bouwen en hadden we de ambitie niet gehad om te vergaderen, en dus elkaar tegen te komen en dus hier te zitten.' 'Dat is waar,' zei Ingrid, 'maar...'- Ik hoorde Ingrid graag spreken. Ze had zo'n leuk Zweeds accent, hoewel ze in vijf jaar tijd al behoorlijk Nederlands had geleerd. 'Als je lui bent, doe je ook geen kwaad,' zei Geert. Hij rekte zich behaaglijk uit. 'Dat is het nu juist. Misdaad  is minder erg dan luiheid.' ...

Vanochtend heb ik me uitgeput in een discussie over of het nu wel of niet oké is dat de Volkskrant een advertentie heeft geplaatst van, laat ik maar zeggen,  de partij van de boosheid. Ik had geen zin in die discussie, het is ook een zinloze discussie en ik kwam er niet uit ook. Vooral ook omdat ik me voorstel dat iedere zinloze verhitte discussie weer een stem er bij is voor de partij van de boosheid. En toch had ik het er over.  Ik moest denken aan Johnny Cash, die A Cowboy's lament  zong: "Please not one word of the man who had killed me; Don't mention his name and his name will pass on." Het lied gaat over een stervende jonge cowboy, die zijn leven heeft verprutst, vijanden had gemaakt, en nu is neergeschoten. Hij wil nog maar twee dingen: Het eerste is een vrolijke begrafenis met drank en lekkere wijven, het tweede is dat de naam van degene die hem heeft gedood niet genoemd wordt. Dan wordt hij tenminste vergeten. Aan het eind van het liedje is de vrolijke ...

Ik was van plan een lijst te maken van dingen die ik niet begreep. Ik bedoel daarmee dingen waarvan wordt verteld dat ze logisch zijn, dat wordt zelfs met kracht aan het verstand gebracht door mensen die er volgens eigen zeggen verstand van hebben. Normaal denk ik dan: als zij zeggen dat het logisch is, dan zal het wel zo zijn. De wereld zal er niet anders om draaien. Maar toch. Ze blijven maar doorzeuren. De lijst ziet er tot nu toe zo uit: Waarom gaan mensen staken tegen fabrieken die toch al gesloten worden?  Waarom worden 'we' te dik, terwijl onze fotomodellen te dun zijn? Waarom is het logisch dat er bezuinigd moet worden, terwijl we meer moeten uitgeven? Waarom voelt langdurig geluk niet meer aan als geluk? Waarom wordt 'minder winst' gevoeld als verlies? Waarom is het vanzelfsprekend dat het meeste geld in het onderwijs naar de schoolbesturen gaat en niet naar de docenten en de inhoud van het onderwijs? Waarom is er nog steeds zo'n weerstand tegen nieu...

Ik kan zo rond nu, de helft van februari, enorm verlangen naar de paasdagen. Kerst is niks, dat is gedoe en Disneyfilms, maar de Paas heeft iets ontroerends, met het groen, dat er nog net niet is, met z'n mooie Bachmuziek op de radio en het idee dat we de winter weer hebben doorstaan met z'n allen. En het is commercieel niet zo uitgebuit. Ik vraag me af hoe dat kan. Ze doen verwoede pogingen zoiets als valentijnsdag te exploiteren, maar de paasdagen laten ze met rust. Ze hebben alleen het bezoek aan de meubelhallen bedacht, en zelfs dat loopt terug. Er hoort geen lawaaiïg vuurwerk bij, zoals bij Oud en Nieuw, geen liederlijk gedrag en domme liedjes, zoals bij carnaval, geen rotzooiverkoperij zoals bij koninginnedag. Bij mijn grootouders gingen mijn vader en zijn broers in de schuur een spel doen dat 'neuten schaiten' heet. Het ging om stuivers, dubbeltjes en kwartjes en er werd een fles jenever soldaat gemaakt. En dat was het. De paashaas heeft nooit de vrijpostige allu...

'Goede voornemens? Ik ben al gestopt met roken, ik ben al gestopt met veel drinken, ik eet niet veel, ik ga naar de sportschool - ik denk dat ik wel zo'n beetje aan alles heb voldaan,' zei Theo. 'Dus wat móet ik?' Het was 2 januari en op de sportschool was het verdacht druk. Inderdaad, dacht ik. Er komt een einde aan de reis naar een goed mens te worden, en als het gerook, gevreet en gezuip over is, dan is het wel zo ongeveer klaar. Je doet het al goed, moet je het dan nog beter doen? Ik ben al dun. Moet ik dan nog steeds 'goede start' en 'gezond actief' op mijn boterham smeren in plaats van margarine en lekkere vette boter? Je werkt. Je werkt hard. Moet je dan nog harder werken? Je bent tevreden met je leven. Moet je dan nog tevredener worden? Je hebt je vrouw en kinderen lief. Moet je ze nog harder liefhebben? Gesteld dat je je naasten niet in elkaar mept, of de snelwegen onveilig maakt met je rijgedrag, of niet experimenteert met een vuurwerkbom...

Ik hoor op de radio een man van de PVV op die lepe toon zeggen: 'Daarom zeg ik dat de Nederlandse Burger recht heeft op een Onderzoek naar het Nut van de euro. De Belastingbetaler heeft Recht op een Onafhankelijk Onderzoek. Wij hebben al een naam van een Onderzoeksbureau in gedachten.' - Ik voel me een beetje misselijk worden, maar dat wil ik niet omdat dat zo politiek correct overkomt. Ik weet niet wat het is. Is het om wát hij zegt? Is het om die verschrikkelijke toon, die verschrikkelijke geveinsde deemoed, of is het de hopeloze innerlijke dialoog die ik met mezelf voer? (Je kunt aanvoeren dat de munteenheid ons veel voordeel heeft geleverd, maar als je dat telkens moet aanvoeren komt de sleet in het argument. Je zult met iets nieuws moeten komen maar zelfs dan heb je het spel uit handen gegeven.) Het is duidelijk. De PVV maakt gebruik van het sentiment dat de euro ons niets dan ellende heeft gebracht. Ze zullen denken: 'Eerst lachen ze ons uit, daarna negeren ze ons, da...

Wij heeft een karakterverandering ondergaan. Ik herinner me van de jaren '80 de briljante showmaster Hennie Huisman, die met zijn Soundmixshow hoge kijkcijfers haalde door, wat men toen noemde, het creëren van een Wij-gevoel. Die Wij was een aardig, sociaal persoon, altijd bereid tot gezelligheid, samenzang en voor elkaar klaarstaan. Met een lied als 'Met zijn allen' wist de Hennie Huisman dat gevoel te bestendigen. Vóór Hennie Huisman was Wij een hippie, die leefde in Hotel California, gezellig jointjes rookte en de oude, corrupte en egoïstische wereld de rug toekeerde. Ach ja, Wij was nog jong. Maar nu. Vanaf eind jaren '90 wordt Wij met z'n allen te dik. En rookt Wij met z'n allen te veel. Help, wat is er aan de hand. Onze overheid blijft Wij maar waarschuwen dat het allemaal misgaat met Wij als hij zo doorgaat. De overheid helpt nog een handje door op sigarettenpakjes te zetten dat dat roken levensgevaarlijk is maar dat haalt niets meer uit helaas. Wij doet ...

Ik kijk naar mijn hals. In het midden ervan is een rimpelig stuk vel dat ik nog niet eerder had gezien. Ik trek eraan. Het komt futloos naar voren. Ik laat los. Het stukje huid veert niet terug, het blijft staan. Mijn vader had vroeger ook zo'n hals. Ik vroeg me toen af: hoe zou hij dat scheren? Nu weet ik het: je trekt het blijkbaar strak en hup gaat het met het scheermesje. Het proces gaat onmerkbaar langzaam, maar gaandeweg ben ik steeds gekkere gezichten gaan trekken voor de spiegel om mijn huid scheerbaar te houden. Mijn neus gaat de lucht in, ik rol met mijn ogen (het is niet de bedoeling naar het plafond te kijken, maar naar de spiegel) en mijn linkerhand die de huid extra strak moet houden zakt in de loop der jaren steeds verder af naar mijn borst. Verschrikt kijk ik naar mijn voorland, de mannen die nog ouder zijn dan ik, de mannen met de schildpaddenhalzen, de mannen met het herfstgebladerte onder de kin, de mannen, denk ik, met een huid als van een versleten kussen, waar...

Bijna bewonderenswaardiger dan de topsporters zijn de liefhebbers van sport. Liefhebber van iets zijn vind ik al heel wat, bijvoorbeeld liefhebbers van muziek, van vrouwen, van speelgoedautootjes, van mannen of van mooie spullen, maar de liefhebbers van sport steken er in hun toewijding er toch wel met kop en schouder bovenuit. O, als je maar één procent het leven zo kunt omarmen als een sportliefhebber hun sport. Want als een sportliefhebber één ding niet is, dan is dat cynisch. De volledige overgave van de sportliefhebber, de verzaligde en extatische high bij een overwinning van hun helden en de zwarte, diepe droefheid bij verlies, op een manier waarbij woorden tekortschieten, maakt dat de liefhebber een held van zichzelf is. Niemand staat dichter bij de Grote Emoties als de sportliefhebber. Schrijven over sport schiet tekort omdat het maar een zwak, intellectueel, aftreksel is van de fysieke, luidruchtige, dierlijke extase die bij het werkelijke beleven van het Sportmoment om de...

Het tafelgesprek van gisteren ging over eten. Dat is niet zo verwonderlijk, want het onderwerp van gesprek lag voor ons, op ons bord. We hadden het over de morele connotaties van eten. Telkens gaat het bij eten meteen over hoe ongezond het is en waar je kanker van krijgt. De naam Mac Donalds valt in een eetgesprek even vaak als de naam van Wilders in een gesprek over politiek. Op de een of andere manier wordt dat wat je met veel zorg hebt bereid, en wat mooi gerangschikt op je bord ligt, steeds verdachter. Als de overheid campagnes voert tegen obesitas, gaan de campagnes in de stijl van 'We eten met z'n allen te veel. We moeten met z'n allen minder eten.' Iedereen wordt aangesproken, zelfs de mensen die alleen maar vogelvoer eten. Eten is verkeerd. Tout court.  Misschien is het een onbedoeld  effect, maar door die voortdurende negatieve connotaties wordt iets wat je gewoon nodig hebt om te overleven keihard gedemoniseerd. Het effect is contraproductief. Mensen doen hu...

Ik lees De stille overname, (The Silent Takeover - Global Capitalism and the Death of Democracy - 2001) van Noreena Hertz.  De Britse schrijfster en activiste betoogt hierin dat de bedrijven de macht zullen overnemen van de overheid, dat de zakenman machtiger wordt dan dan de politicus en dat commerciële belangen zullen overheersen. Het is nu tien jaar na het verschijnen van het boek. De hagelwitte bladzijden zijn al een beetje geel. Bedrijven, in het bijzonder de banken, runnen nu inderdaad de toko, en met heel wat minder consideratie dan toen. 'Protesten van consumenten worden binnenkort de enige manier om invloed uit te oefenen op het beleid van bedrijven en om de uitwassen ervan in toom te houden.' Die protesten zijn niet gekomen. Die hebben zich gericht tegen de Islam, tegen 'Europa' en tegen mensen als Noreena Hertz zelf. De dingen lopen altijd anders dan je denkt. De werkelijkheid is een wrede karikatuur van voorgaande goed bedoelde voorspellingen.